Niet alleen Joodse Israëliërs kijken uit naar de parlementsverkiezingen op 27 oktober, ook Palestijnen hebben er veel te hopen en te vrezen. De meeste Palestijnen zonder Israëlisch paspoort hebben geen invloed op de uitslag, maar de ‘Arabische Israëliërs’ kunnen die wel medebepalen.
Mijn hart huilt als ik kinderen en vrouwen gedood zie worden in Gaza. Dat moet gewoon stoppen,” vertelt de Arabisch-Israëlische Aref Yassin voor zijn brillenwinkel. Yassin stelt zich voor als Palestijn met een Israëlisch paspoort en maakt zich zorgen over de vele oorlogen in het Midden-Oosten. “Ik weet nog niet op welke partij ik ga stemmen, maar ik hoop op vrede na de verkiezingen.”
Terwijl Yassin en de circa twee miljoen Arabische burgers van Israël wel mogen stemmen, kunnen de ruim vijf miljoen Palestijnen op de bezette Westoever en in de Gazastrook dat niet. In het geannexeerde Oost-Jeruzalem kunnen de Palestijnen met een Israëlisch paspoort naar de stembus. Maar ongeacht wie er mag stemmen, elke Palestijn voelt de gevolgen van de Israëlische politiek.
Op de volgepakte zaterdagmarkt in de Arabische stad Tira in Centraal-Israël (27.000 inwoners) zie je vooral Joodse Israëliërs die op de heilige rustdag naar koopjes jagen. De Arabische inwoners van de stad zijn ofwel thuis of verkopen hun producten in de naastgelegen winkels.
Dat laatste doet ook Yassin. Hij steekt direct van wal over hét verkiezingsthema voor Arabische Israëliërs: de toenemende criminaliteit. “De moorden in onze gemeenschap rijzen de pan uit en ik heb een familie die ik veilig wil houden. Daarom hoop ik dat Bibi naar huis gaat.”
Ook andere Arabieren in Tira vertellen over de zorgwekkende cijfers van afgelopen jaren. Sinds minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir aantrad, steeg het aantal moorden flink. In 2025 werden meer dan 300 mensen vermoord, voornamelijk binnen de Arabische gemeenschap. In het jaar voor zijn aantreden was dat 149, stelt de Israëlische krant Haaretz.
Yassin ziet de koploper in de peilingen, oud-legerbaas Gadi Eisenkot, als mogelijke vervanger van Netanyahu, maar ook Eisenkot heeft gebreken, stelt hij. “Hij is bang voor samenwerking met de Arabische partijen. Net als alle andere zionistische oppositiepartijen. Dat komt onder andere door 7 oktober.”
Daarom strijdt vredesactivist Amir Jayusi voor meer samenwerking tussen Joodse en Arabische inwoners van Israël. Hij staat naast zijn vriend Josi (Joods), die hem helpt met het flyeren voor Standing Together, een Joods-Arabische vredesbeweging.
Jayusi: “Niemand spreekt meer echt over vrede en dat wil ik veranderen. De Israëlische nederzettingen blokkeren die nu, omdat de plek voor een Palestijnse staat steeds kleiner wordt. Als islamitische Arabier steun ik een tweestatenoplossing, net als de leider van de linkse Democratenpartij, Yair Golan. Ik wil als Arabier gewoon naast mijn Joodse buren kunnen wonen.”
Slechts de helft van de kiesgerechtigde Arabische Israëliërs ging in 2022 naar de stembus, terwijl dat in 1999 nog 75 procent was. En als ze stemmen, doen ze dat voor een van de twee ‘eigen’ opties: de Gezamenlijke Lijst (een combinatie van drie uiterst linkse partijen) en het islamistisch-conservatieve Ra’am. Samen staan ze op ongeveer 14 van de 120 zetels, genoeg om bepalend te kunnen zijn bij de coalitievorming.
Een paar weken geleden werden beide partijen door een politiek gekleurd verkiezingscomité uitgesloten van deelname. De hoogste rechter in Israël stak daar een stokje voor, maar dwong vervolgens een Arabische partijleider zijn kandidatuur in te trekken vanwege zijn vermeende steun voor de aanval van 7 oktober.
Veel Palestijnen hoopten op eigen verkiezingen in november. Dat zou voor het eerst in twintig jaar zijn, maar ook deze keer stelde president Mahmoud Abbas, inmiddels 90 jaar oud, de verkiezingen uit. Hij wijst naar Israël als oorzaak, maar dat is een ‘belachelijke leugen,’ schreef de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar.
In Ramallah (50.000 inwoners) op de Westelijke Jordaanoever, het bestuurlijke centrum van de Palestijnse Autoriteit, voorspelde Mohammed al vóór Abbas’ bekendmaking dat de Palestijnse verkiezingen niet zouden doorgaan. De laatste keer dat hij kon stemmen, was in 2006, tijdens de laatste parlementsverkiezingen in de Palestijnse gebieden, die Hamas uiteindelijk won.
Ook van de Israëlische verkiezingen verwacht Mohammed weinig. “Ik hoop dat het daarna niet dezelfde rechts-extremistische regering wordt als nu. Deze regering zal de situatie voor de Palestijnen alleen maar verslechteren en ons uiteindelijk verdrijven.”
Als Israël voor verandering kiest, hoopt Mohammed dat Palestijnen daarvan profiteren. “Een nieuwe regering moet de vele checkpoints opheffen en stoppen met het stelen van ons land. Vooral nu, in het seizoen van de olijvenoogst, zie ik dat Palestijnen hun land niet mogen gebruiken.”
Mohammed is niet de enige in Ramallah die deze thema’s opsomt. Veel van zijn stadsgenoten ondervinden hinder van de ellenlange reistijden, de terreur van de Israëlische kolonisten (afgelopen week werden Europese diplomaten en een Amerikaanse persfotograaf aangevallen) en de barre economische omstandigheden. Zij zullen volgende week met hoop en vrees wachten op de verkiezingsuitslag: vrees voor nóg een termijn van Netanyahu, hoop op een nieuwe leider die het dagelijkse Palestijnse leven enigszins weet te verlichten.
Ook Ali Salman uit de noordelijke stad Tulkarm hoopt op verbetering. “Een nieuwe Israëlische premier moet mijn bewegingsvrijheid vergroten. Op vrijdagen reis ik van Ramallah naar Tulkarm en terug, een afstand van zo’n 160 kilometer. Daar doe ik 8 uur over. Dat is belachelijk.”
Salman wil vooral de oorlog in Gaza niet meer op zijn televisiescherm voorbij zien komen. “De afgelopen jaren hadden we voortdurend oorlog, een nieuwe Israëlische leider kan dit beleid onmogelijk doorzetten. Zowel de Israëliërs als de Palestijnen zijn klaar met al die oorlogen.”
Andere Palestijnen in Ramallah zijn minder optimistisch. “Ik denk dat geen enkele Israëlische regering zich iets aantrekt van onze belangen,” vertelt Abu Issa, die geniet van een kop koffie. “Een nieuwe regering in Israël heeft zeker invloed op Israëliërs, maar wij Palestijnen gaan er niet zoveel van merken.”