Benjamin Netanyahu

Er gaan koppen rollen, dat was zeker. Maar wie durfde de verantwoordelijkheid te nemen na de grootste terreuraanslag op Israëlisch grondgebied? Na drie jaar hebben zowat alle Israëlische veiligheidsdiensten kritische rapporten geschreven over ‘hun’ falen rond 7 oktober 2023. Hooggeplaatsten – zoals Shin Bet-directeur Ronen Bar – legden hun functie neer.

Alleen de Israëlische regering – onder leiding van premier Benjamin Netanyahu – liet dit na. In oorlogstijd zou een onderzoek ongepast zijn, klonk het vaak als rechtvaardiging. Maar daarin staat de regering behoorlijk alleen. Een grote meerderheid van de Israëlische bevolking wil zowel een ‘parlementaire enquête’ als het ontslag van premier Netanyahu.

Het is dezelfde Netanyahu die volgens de Israëlische krant Haaretz anderhalve week voor 7 oktober werd gewaarschuwd door de president van de Verenigde Arabische Emiraten voor een zogeheten ‘aardbeving’ uit Gaza. Maar de premier deed niets. 

Toch lijkt de scoop van Haaretz niet veel verandering te brengen in de peilingen. Netanyahu staat in de meeste peilingen op een tweede plaats, achter Gadi Eisenkot, en zijn huidige coalitie heeft nota bene geen meerderheid. 

niet opgeven

Terug naar 7 oktober, want daar draaien de verkiezingen voornamelijk om. Zelfs naaste medewerkers waren ervan overtuigd dat de dagen van Bibi’s regering geteld waren. Een regering zou een schandaal zoals ‘7 oktober’ nooit overleven, was de gedachte. Toch was er één man die niet wilde opgeven: Netanyahu. Hij deed er sinds 7 oktober 2023 alles aan om politiek stand te houden.

The New York Times schreef vorig jaar hoe Netanyahu de oorlog voortzette om aan de macht te blijven. Dat deed hij vooral door ultrarechtse ministers niet tegen het zere been te stoten. Itamar Ben-Gvir (Nationale Veiligheid) en Bezalel Smotrich (Financiën) geloven in de totale (militaire) vernietiging op Hamas, en zeker niet in diplomatie met de terreurgroep. Beide heren zien Gaza liever zonder Palestijnen.

Ook Netanyahu koos na 7 oktober een snoeiharde weg; waarin hij geen genade meer had voor Gaza. Experts stellen dat Israël een genocidale oorlog uitvoert, maar volgens Netanyahu had Israël dat in één dag kunnen doen, maar koos het voor een rechtvaardige aanpak.

 

Langstzittende premier

Het werd daarom de langste oorlog in Israëls bestaan. Dat 78-jarige bestaan waarvan Netanyahu (76) bijna een kwart van de tijd de premier was. Als zoon van historicus Benzion Netanyahu kreeg hij het Likoed-gedachtengoed (het revisionisme van Ze’ev Jabotinski)  met de paplepel ingegoten. 

Dat gebeurde deels in Jeruzalem, maar ook geruime tijd in de Verenigde Staten waar Bibi uiteindelijk kwam te studeren bij het prestigieuze MIT. Daarnaast vocht hij in zogeheten ‘special unit’ van de IDF een existentiële oorlog uit tijdens de Jom-Kippoeroorlog in 1973. 

Het lijkt een recept te zijn voor een succesvolle carrière in de politiek, gezien de vele bekende politieke namen die samen met Netanyahu deze oorlogen uitvochten. Die politieke carrière begon in de jaren 80 met het werk bij de Israëlische ambassade in de VS en later het ambassadeurschap bij de Verenigde Naties. Het duurde niet lang voordat Netanyahu waarschuwende taal uit ging slaan richting een mogelijk nucleair Iran. 

Oorlog tegen Iran

Na decennia van waarschuwingsretoriek, voegde Netanyahu daad bij het woord. Hij lanceerde zijn afgelopen termijn twee volwaardige oorlogen tegen aartsvijand Iran. Een twaalfdaagse oorlog in juni 2025 en een gezamenlijke oorlog met de Verenigde Staten in het begin van dit jaar. 

Maar het was telkens Donald Trump die Netanyahu terug vloot, waardoor Israël tot tweemaal toe moest stoppen met de oorlog. En dat was tegen het zere been van Bibi. Boze telefoontjes volgden, waarin Trump de Israëlische premier zelfs ‘fucking crazy’ noemde. 

Hoewel Israël de militaire overhand had, kan Netanyahu zijn twee oorlogen met Iran zeker niet als overwinning verkopen. Hoewel de Israëliërs ayatollah Ali Khamenei uitschakelden, had Iran met de Straat van Hormuz een troef in handen waar tot op de dag van vandaag geen oplossing voor is. Netanyahu wacht nog altijd ongeduldig op nieuw groen licht uit Washington. 

Gijzelaars vrij

Ook Gaza en Libanon zijn nog altijd allesbehalve opgelost. In de zomer van 2025 moest heel Gaza nog bezet worden en zou een offensief in Gaza-Stad de eerste stap zijn op weg naar een Gaza zonder Palestijnen. Dat offensief begon in september, en werd uiteindelijk nooit afgemaakt.

Op maandag 29 september presenteerde Bibi samen met Trump een vredesplan. Een einde van het Hamas-bestuur in Gaza, de terugkeer van alle gijzelaars en geen plek meer voor terreur, dat was een korte ‘pro-Netanyahu’ samenvatting van het plan. Netanyahu claimt het succes en het bereiken van alle oorlogsdoelen – mits Hamas zich aan de afspraken houdt.

Maar hoewel we nu een heel jaar verder zijn, lijkt alleen het oorlogsdoel van de gijzelaars (deels) te zijn behaald.