Radioactieve ‘speld in een hooiberg’ in Australië is terecht

Australische autoriteiten zochten twee weken naar een piepkleine radioactieve capsule. Ook de nucleaire dienst zocht mee.

De radioactieve capsule die al twee weken zoek was in West-Australië, is terecht. Dat heeft de minister van Noodsituaties woensdag bekendgemaakt, zo meldt persbureau Reuters. „We hebben de naald in een hooiberg gevonden”, zo zei de minister tijdens een persconferentie. In de capsule zit een kleine hoeveelheid radioactief cesium-137, dat wordt gebruikt bij mijnbouwactiviteiten.


Een gespecialiseerd team reed dagen een route van meer dan duizend kilometer in het gebied, van een mijn in Newman tot aan Perth, op zoek naar een piepkleine capsule met het radioactieve cesium-137. Met langzaam rijdende detectievoertuigen, die zowel vanuit noordelijke als zuidelijke richting vertrekken, zou de zoekactie ongeveer vijf dagen gaan duren, lieten de Australische autoriteiten maandag weten.


Ook het Australische bureau voor nucleaire veiligheid ging op zoek naar de capsule die vermoedelijk uit een vrachtwagen is gevallen. De capsule is onderdeel van een ijzerertsmeter en was door de mijnbouwgroep Rio Tinto tussen 10 en 16 januari toevertrouwd aan een gespecialiseerde aannemer om te vervoeren. Op de bestemming in Perth bleek de capsule, van ongeveer zes tot acht millimeter, te zijn verdwenen. Rio Tinto verontschuldigde zich maandag voor het verlies. Cesium-137 is een stof die veel wordt gebruikt in de mijnbouw.


Wereldwijd komen internationale meldingen van radioactieve vermissingen jaarlijks tien tot twintig keer voor, denkt stralingsdeskundige Mark van Bourgondiën van de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) in Den Haag. „Veel vermissingen vinden plaats binnen een bedrijf en worden spoedig opgelost. In Australië gaat het om een traject van bijna 1.400 kilometer waar gezocht moet worden.”


Gevaren voor de gezondheid

Deskundigen waarschuwden voorbijgangers voor de gevaren van het radioactieve middel in de capsule. Iedereen die met het object in aanraking is gekomen wordt verzocht dringend medische hulp te zoeken. Van Bourgondiën: „Bij langdurige blootstelling kunnen er gevolgen voor de gezondheid zijn.”


Stralingsdeskundige Lars Roobol, hoofd van de afdeling stralingsonderzoek bij het RIVM, noemt cesium-137 „een behoorlijk pittige bron”. „Je moet het niet in je broekzak stoppen. Je huid kan er rood van worden.”


De straling van cesium-137 verhoogt ook de kans op het krijgen van kanker, maar in zeer beperkte mate, zegt Roobol. „Bij een dagenlange blootstelling op een meter afstand stijgt de kans dat iemand ooit kanker krijgt met 1 procentpunt. Als je een paar uur op een meter afstand van deze bron zit, is de stralingsdosis ongeveer gelijk aan die van een CT-scan.” Australiërs in voorbij rijdende auto’s lopen dus amper risico.


Toch is het belangrijk dat de capsule gevonden is. Gevreesd werd dat een automobilist over de capsule heen zou rijden of een voorbijganger het voor iets anders zou aanzien. Vooral onwetendheid verhoogt het risico, zegt Roobol. „Bij de oud-ijzerhandel in Nederland gaan de detectiepoortjes soms af en dan blijken mensen per ongeluk iets radioactiefs te hebben weggegooid.”


Roobol was maandag niettemin optimistisch over de zoektocht. Cesium-137 is goed te meten vanwege de sterke straling die de stof bevat. „Als de bron er nog ligt, zullen ze die op den duur wel vinden.”