‘Kritiek op de journalistiek mag, maar wel op een normale manier’

Door een confrontatie met een van zijn journalisten heimelijk op te nemen, en uit te zenden onder de titel Rioolratten ontmaskerd, heeft een FVD-Kamerlid een grens overschreden, zegt de hoofdredacteur van Hart van Nederland.

 

Hij wilde het eerst even afwachten, vertelt hoofdredacteur Marc Veeningen van Hart van Nederland, het nieuwsprogramma van SBS6, deze maandag. Eind vorige week werd zijn redacteur Merel Ek overrompeld door een Kamerlid, dat met draaiende camera verhaal kwam halen naar aanleiding van een eerder interview van Ek met hem. Het was de FVD-politicus Gideon van Meijeren.


Maar toen Veeningen zondag het resultaat zag was hij verbijsterd: Forum voor Democratie had een filmpje van de confrontatie online gepubliceerd, met de titel Rioolratten ontmaskerd. „Hier is duidelijk een grens overschreden.”

De hoofdredacteur valt vooral over de wijze waarop Van Meijeren te werk is gegaan – hij zei de camera uit te zetten, maar de geluidsopnames gingen door. „Het allerergste is de combinatie van het heimelijk opnemen en daarover liegen om vervolgens te publiceren. En het andere aspect is de zweem van verdachtmakingen in de video. Van de titel tot aan hoe de video is opgebouwd.”


De video van Forum voor Democratie werd in politiek Den Haag breed veroordeeld als een nieuwe normoverschrijding. In de video confronteerde Kamerlid Gideon van Meijeren journalist Merel Ek met een feitelijke onjuistheid in een eerder interview.


De essentie van het conflict was: hoe letterlijk moet je woorden nemen? Van Meijeren had ervoor gepleit de uitspraken van partijleider Baudet over kwaadaardige reptielen die ons zouden regeren, als metafoor te beschouwen. Ek hield hem op haar beurt voor dat je ook de uitspraken van mediapersoonlijkheid Johan Derksen die Baudet wilde laten ‘liquideren’ op verschillende manier kan interpreteren. (Derksen had het woord overigens onmiddellijk teruggenomen). Wat volgde was een woordenstrijd waarin beiden driftig met de Dikke Van Dale schermden.


Hoe ging het op uw redactie achter de schermen, toen FVD deze video publiceerde?

Veeningen: „Wij hebben de organisatie PersVeilig benaderd, om even te sparren wat we allemaal moesten doen. We zijn hier helaas niet uniek in. Het is belangrijk dat PersVeilig weet dat dit speelt. Ze moet naast redacties helpen ook in kaart brengen hoe het staat met de veiligheid van journalisten.

„Ze helpen ons met de monitoring. Hun taak is het duidelijk maken wat de omvang is van het probleem. Het klimaat in de journalistiek is sowieso niet verbeterd. PersVeilig adviseerde ons om Merel te ontzien en om alle reacties bij te houden.”


Wanneer is kritiek op de pers legitiem?

„Eigenlijk zoals Van Meijeren Merel in het begin van het filmpje benaderde. Hij loopt de kamer binnen en vraagt netjes of ze tijd heeft om hem te spreken. In de journalistiek staan wij altijd open als iemand iets vindt van onze berichtgeving. Bijvoorbeeld als wij iets niet goed hebben gedaan. Wij zijn daar over aanspreekbaar en meestal is een gesprek genoeg. Maar omdat er draaiende camera’s waren, wachtten wij af in welke context dit gepresenteerd zou worden.


„Ook de journalistiek gaat pas met een verborgen camera op pad als er sprake is van een grote misstand en als dat niet op een andere manier aan het licht kan worden gebracht. Nou, daar is hier geen sprake van. Uiteindelijk zijn hier ook gewoon de rollen omgedraaid. Ook de journalistiek mag door iedereen worden aangesproken, maar wel op een normale manier.”


Heeft dit incident gevolgen voor hoe jullie omgaan met partijen als FVD?

„Nee, we moeten iedereen even kritisch benaderen. Er moet geen cordon sanitaire zijn. De taak van de journalistiek is om te laten zien wat er gebeurt en volledige objectiviteit na te streven. Natuurlijk weten wij van het effect van publicaties, maar je mag niet aan zelfcensuur doen.

„Het is niet aan ons om mensen te veroordelen of uit te sluiten, we laten zien wat er gebeurt en dat bevragen wij en voorzien wij van context.”


EMILE AFFOLTER, AMNESTY NEDERLAND:

„Dit is levensgevaarlijk. In tal van landen waar wij werken heeft dit soort verbale aanvallen van politici geleid tot fysiek geweld tegen journalisten. Wees niet naïef.


„Je ziet in landen als de Verenigde Staten, waar Donald Trump zijn achterban heeft opgehitst tegen journalisten, en in de Filippijnen, waar journalisten zijn geïntimideerd, dat zij te maken krijgen met geweld. Het is gewoon een levensgevaarlijke ontwikkeling. Nederland moet daar op voorbereid zijn.


„Het is ontmenselijking van journalisten, als je woorden als rioolrat gaat gebruiken. Je moet de ondermijning van persvrijheid altijd tegenspreken. Iedereen kan er wat aan doen. Iedereen kan zich uitspreken. Dit is niet acceptabel in een democratie.”


PETER TER VELDE, PERSVEILIG:

„Dit is een hele persoonlijk gerichte aanval op iemand, dus anders toen Geert Wilders journalisten tuig van de richel noemde. Hij had het over de media in zijn geheel, nu maakt Van Meijeren iemand zo ontzettend kwetsbaar.


„Dan kun je zeggen dat het filmpje zelf niet bedreigend of intimiderend is, maar je weet wat er vervolgens online mee gaat gebeuren. Je krijgt allerlei dreigende berichten. De impact op iemand is dan zo groot.


„Als het een serie wordt gaat dit meerdere journalisten overkomen. Dat is heel erg kwalijk. Misschien gaan parlementaire journalisten dan meer oppassen met bepaalde onderwerpen en letten op hun woorden.”