Hoe ziet het dagelijkse leven in Oekraïne er nu uit?

Hoe is het om te leven in een land dat voortdurend wordt bestookt met raketten? Vier Oekraïners over warm blijven in de winter en de moed erin houden.

Hoewel het aantal stroomonderbrekingen en de duur ervan geleidelijk afneemt, hebben veel Oekraïners Kerst in de kou en het donker moeten doorbrengen. Volgens president Volodymyr Zelensky zaten maandag nog negen miljoen Oekraïners zonder stroom.


Sinds het kerstweekend ligt ook Cherson, een stad in het oosten van Oekraïne die recentelijk werd herveroverd door het Oekraïense leger, weer onder vuur van Russische strijdkrachten. Bij aanvallen zaterdag kwamen volgens de autoriteiten zeker elf mensen om het leven en 58 inwoners raakten gewond. Ook in de nacht van dinsdag op woensdag werd de stad getroffen door Russische aanvallen: 33 raketten werden afgeschoten. Volgens Oekraïne op burgerdoelen, maar Rusland ontkent op burgerdoelen te richten.


Ook elders in het land klinkt dagelijks het luchtalarm vanwege beschietingen. Rusland voert sinds oktober bijna iedere dag aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur uit. En dat merken de inwoners aan de kou in hun woningen, de haperende kraan en de mobiele telefoon die maar niet opladen wil. NRC sprak vier Oekraïners over het dagelijkse leven tijdens beschietingen en stroomuitvallen.


Volodymyr Kotsjanov (30) inwoner buitenwijk Kiev

„Ik woon in een buitenwijk van Kiev en daar verschilt het dagelijkse leven zeker met dat in het centrum. We hebben het grootste deel van de dag geen elektriciteit. Het is een paar uur per dag beschikbaar en in mijn flatgebouw hebben we, als de elektriciteit uitvalt, ook geen watervoorziening. Samen met wat buren heb ik wat geld ingezameld voor een generator, maar die werkte niet heel goed.


„Het is dus erg koud. Ik sliep thuis in een broek en met mijn capuchon over mijn hoofd. Ik herinner me dat ik wakker werd en mijn hoofd heel erg koud aanvoelde. Ik besloot om te verhuizen naar het huis van mijn ouders waar de situatie iets beter is. Ze hebben tenminste bijna altijd koud water. De situatie is erg afhankelijk van de raketaanvallen. Vorige week maandag hadden we daardoor twee hele dagen geen stroom.


„Ik heb een auto, en dat is erg handig omdat je mobiel bent en naar plaatsen kunt gaan waar elektriciteit beschikbaar is. Zo ga ik naar de sportschool voor yogalessen. Dat is vooral voor mindfulness, maar ze hebben ook altijd stroom en douches, dat is wel zo prettig als je alleen koud water in huis hebt.


„Ongeveer een maand duurde het besef dat het oorlog is. Bijna niemand werkte en iedereen was bezig met overleven. Maar daarna realiseerden we ons dat we iets moesten blijven doen. Soms is het wel vermoeiend, maar je kan niet zitten en huilen, zo win je geen oorlog.”


Tanja Kyrylenko (34) inwoner Tsjernivtsi

„De oorlog kan je in het dagelijkse leven niet vermijden. Ik hoorde zojuist de begrafenismuziek op straat. Dan sluit ik mijn oren niet. Je hoort de hele dag door het luchtalarm afgaan of je hoort het nieuws dat vrienden zijn overleden. De oorlog is overal in mijn leven.


„Ik ben hier in Tsjernivtsi geboren en mijn moeder woont hier ook nog. Dat is ook de reden dat ik van Kiev naar hier verhuisde toen de oorlog begon. Het is hier als een van de weinige plaatsen rustig. Hoewel we constant het luchtalarm horen afgaan, is het niet zo gevaarlijk als in Charkov of Cherson.

„We hebben wel problemen met de elektriciteit en de verwarming, maar met een heleboel kleding is het wel vol te houden. Als je op straat loopt, hoor je de hele tijd het geluid van die generatoren. Naast alle restaurants en winkels zie ik ze nu ook gewoon staan bij normale woningen.


„Voor de oorlog hadden mijn man en ik ons eigen PR-bureau en toen de oorlog begon zijn wij al onze klanten kwijtgeraakt. Ik ben daarna in de journalistiek beland als tv-host voor een lokale nieuwszender en ik deed wat vrijwilligerswerk. Inmiddels hebben we een aantal klanten weer terug.


„Ik probeer mijn gewone leven op te pakken, want anders kun je gek worden. Ik probeer mijn werk te doen en een goede manager te zijn voor mijn team. En ik houd ook ruimte voor plezier, door bijvoorbeeld wijn te drinken met mijn vrienden in een bar.”

Joelia Kisjtsjenko (61) inwoner Cherson

„De ramen van mijn balkon zijn een aantal weken geleden verwoest nadat een raket op een naastgelegen huizenblok was beland. We hebben onze spullen gepakt en binnen een uur waren we klaar om te vertrekken. Ik verblijf nu in Bulgarije en ik hoop echt heel snel terug te keren naar mijn thuis. Ik was vanaf het begin in Cherson. Iedereen was al verrast dat ik zo lang ben gebleven.


„Als docent aan de universiteit in Cherson gaf ik alleen nog maar online les. Dat is lastig als je geen stroom hebt. We leefden op een gegeven moment 22 dagen zonder elektriciteit en dus ook zonder communicatie. We konden zelfs onze familieleden in andere steden niet meer bellen.


„Tijdens de Russische bezetting was het net een getto. Ze reden door de straten op hun militaire auto’s met hun geweren. En ik weet niet waarom, maar ze droegen zonnebrillen, misschien was het een soort camouflage. Als je door de straten liep en ze keken naar je door die bril met hun wapens in de aanslag, dat was psychologisch erg moeilijk.


„We hebben veel bewijs gezien dat ze mensen martelden, zelfs kinderen lieten ze niet met rust. Een kleinzoon van mijn kennis is verdwenen en is niet meer teruggevonden. Niemand weet waar hij is, maar we denken dat hij door de Russen is gevangen genomen en vervolgens is vermoord of meegenomen, het is verschrikkelijk. Ik was een van de laatsten die hem het huis heeft zien verlaten.

„Toen het Oekraïense leger kwam, waren we aan het dansen op het centrale plein. We omhelsden ze, we kusten ze en we kookten voor ze.”


Kateryna Skljantsjenko (29) inwoner Kiev

„De oorlog voelt als een achtbaan. In het begin was ik bang en wist ik niet goed wat ik moest doen. Ik kan nog steeds niet volledig beseffen dat ik in oorlog leef, maar ik heb wel geleerd om er niet constant mee bezig te zijn.


„Mijn leven is prima in vergelijking met mijn landgenoten in de zuidelijke en oostelijke regio’s. Kiev ligt niet aan de frontlinie. Toch worden er dagelijks raketten afgevuurd. Ons luchtverdedigingssysteem werkt goed, maar het haalt niet alles uit de lucht, dat is soms wel spannend.


„Ik heb nu al drie dagen geen stroom thuis. Alleen twee dagen geleden rond twee uur ‘s nachts had ik drie uur elektriciteit. Ik ga daarom veel naar openbare plaatsen zoals restaurants, supermarkten en kleine bedrijven die generatoren hebben voor de elektriciteit. Vandaag ben ik in een restaurant aan het werk. Daar laad ik al mijn powerbanks op zodat ik mijn andere digitale apparaten thuis weer kan gebruiken en opladen.


„Iedereen heeft er anders mee te maken. Terwijl mijn verwarming het nog enigszins doet, kunnen mijn ouders hun huis helemaal niet meer verwarmen. Mijn moeder vertelde dat het behoorlijk koud was in hun appartement. Het beste wat je dan kan doen is veel kleding en dekens gebruiken om warm te blijven.


„Er is geen probleem met de voedselvoorziening. Maar na elke aanval raken mensen in paniek, en het eerste wat ze doen, is naar de winkel gaan. Op de dagen tijdens raketaanvallen is er meestal geen brood, geen water en zelfs geen wc-papier.”