Dreigpost voor Oekraïense ambassades blijft een raadsel

De verdachte pakketjes die de voorbije weken bij Oekraïense ambassades werden bezorgd kunnen uit verschillende hoeken komen, zeggen deskundigen.

Hoewel Oekraïne naar Rusland en zijn sympathisanten wijst, is het nog altijd gissen wie er bombrieven en bloederige pakketjes naar verscheidene Oekraïense ambassades in Europa heeft gestuurd. De golf bedreigende post begon toen er op 30 november bij de Oekraïense ambassade in Madrid en bij enkele Spaanse overheidsgebouwen bombrieven werden bezorgd. Twee dagen later barstte het elders in Europa los. Een aantal Oekraïense ambassades, waaronder die in Den Haag, ontving toen bloederige pakketjes met dierenogen, meldde het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken.


Volgens Beatrice de Graaf, hoogleraar op het gebied van veiligheid en terrorisme aan de Universiteit Utrecht, moet er onderscheid gemaakt worden tussen de acties in Spanje en die bij Oekraïense ambassades elders in Europa. „Het kan wel zijn dat die twee series van acties door elkaar zijn aangewakkerd. Copycatgedrag zie je namelijk wel vaker”, zegt De Graaf. „Maar het zijn echt twee verschillende modi operandi, die wijzen op verschillende afzenders.”


In totaal zijn er 31 pakketjes ontvangen in vijftien verschillende landen, schreef de Oekraïense minister Dmitro Koeleba (Buitenlandse Zaken) woensdag op Facebook. „De bedreigingen voor onze diplomaten blijven komen”, schreef de bewindspersoon. Volgens hem staat op alle verstuurde enveloppen dezelfde afzender: een Tesla-dealer in de Duitse stad Sindelfingen in de deelstaat Baden-Württemberg, die nog niet op de kwestie heeft gereageerd en zich onbereikbaar hield voor NRC.


Symbolen

Het is nog te vroeg om met zekerheid een dader aan te wijzen, benadrukt De Graaf. Oekraïne wijst naar de (pro-)Russische hoek. In een CNN-interview sprak Koeleba zijn vermoeden uit dat ofwel Rusland zelf verantwoordelijk is, ofwel iemand die sympathiseert met de Russische zaak en angst probeert te zaaien. „De definitieve conclusie zal worden getrokken door onderzoekers, maar ik denk dat deze twee versies het meest logisch zijn.” Woordvoerder Maria Zacharova van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde op Koeleba’s bewering met het woord „psycho”, aldus CNN.


Misschien, oppert De Graaf, is de verantwoordelijke wel „een groepering uit Duitsland zelf, die de discussie over de steun aan Oekraïne wil opvoeren en verwarring wil zaaien”. In Duitsland is er veel discussie over vooral de militaire steun aan Oekraïne.


De Graaf: „De doelwitten en de plaats van verzending suggereren dat de daders zowel de oorlog als het kapitalisme op de korrel wilden nemen, goed voorbereid waren en geweldloos wilden opereren. Dit kan erop wijzen dat het misschien wel een linkse antioorlogsgroepering is geweest. Die zijn in Duitsland zeker ook aanwezig. Het kunnen natuurlijk ook (pro-)Russische daders zijn of extreem-rechtse groeperingen, maar er zijn duidelijk meerdere opties mogelijk.”


Koeleba benadrukte op Facebook het „professionele niveau” van de acties vanuit Duitsland. „Meestal kwamen de berichten vanuit postkantoren die niet waren uitgerust met bewakingscamera’s. De aanvallers namen ook maatregelen om geen sporen van hun dna op de verpakkingen achter te laten.” Bij alle Oekraïense ambassades zijn extra veiligheidsmaatregelen genomen. Ook doen de ambassades samen met de getroffen landen onderzoek naar alle gevallen.


Anarchisten

In Spanje wijzen verscheidene deskundigen volgens De Graaf naar anarchistische groeperingen. „In het verleden was dit in Spanje de modus operandi van anarchisten: links-extremistische groeperingen die tegen het militair-industriële complex van het Westen ageren. Kijk naar de doelwitten in Spanje: de Amerikaanse ambassade, de wapenindustrie, defensie-inrichtingen, de Oekraïense ambassade en het Spaanse ministerie van Defensie.”


De Graaf acht de kans klein dat er ooit duidelijkheid komt rond de daders. „Er zijn heel veel terroristische daden niet opgeëist. De verwarring is alleen maar groter omdat het nu over twee reeksen van aanslagen gaat. En het lijkt er ook op dat in beide gevallen de daders heel professioneel te werk zijn gegaan. Ze hebben vooralsnog geen sporen achtergelaten of hun daden opgeëist.”